Shunsuke Kikuchi (jap. 菊池 俊輔, Kikuchi Shunsuke, 1931–2021) to jeden z najważniejszych japońskich kompozytorów muzyki do anime i filmów. Dla fandomu Dragon Ball jest niewątpliwym geniuszem muzycznym – autor ścieżek dźwiękowych do oryginalnego Dragon Balla (1986), Dragon Ball Z (1989) i ich zremasterowanych wersji. Oprócz DB skomponował też muzykę do legend anime, takich jak Dr. Slump, Gamba no Bōken, Kagaku Ninja Tai Gatchaman II, Doraemon i dziesiątek innych.
Podstawowe informacje
- Data urodzenia: 1 listopada 1931, Hirosaki, Aomori
- Data śmierci: 24 kwietnia 2021 (89 lat)
- Edukacja: Nihon University, College of Art (wydział muzyki)
- Aktywność: 1961–2019 (aktywny do 2017 roku)
- Gatunki: ścieżki dźwiękowe anime, filmów, seriali tokusatsu
Początki kariery
Kikuchi ukończył Nihon University w 1956 roku i rozpoczął pracę jako kompozytor filmowy w tym samym roku. Jego pierwsze prace to muzyka do filmów studia Toei i Nikkatsu. W 1961 roku rozpoczął karierę jako kompozytor telewizyjny, tworząc ścieżki do live-action seriali tokusatsu (japoński gatunek z efektami specjalnymi, np. Kamen Rider). Szczególnie znany jest z muzyki do serii Kamen Rider (1971) i GeGeGe no Kitarō (1968).
Pierwsze anime
Pierwszą znaczącą pracą Kikuchiego w anime była Star of the Giants (1968) – sportowa opowieść o baseballu, która ustanowiła standardy dźwiękowe shōnen anime lat 60. i 70. Następnie pracował nad Gamba no Bōken (1975), Gatchaman II (1978), Dr. Slump (1981 – pierwsza współpraca z uniwersum Akiry Toriyamy), Doraemon (liczne filmy od 1980), i dziesiątkami innych.
Dragon Ball – szczyt kariery
Kiedy Toei otrzymało prawa do adaptacji mangi Dragon Ball Akiry Toriyamy, zatrudnienie Kikuchiego było naturalnym wyborem — kompozytor już pracował z Toriyamą przy Dr. Slump. Między 1986 a 1996 rokiem Kikuchi skomponował:
- Dragon Ball (1986–1989) – kompletna ścieżka dźwiękowa 153 odcinków
- Dragon Ball Z (1989–1996) – kompletna ścieżka 291 odcinków
- Wszystkie 13 filmów kinowych Dragon Ball Z (Battle of Gods to film Dragon Ball Super, a jego muzykę skomponował Norihito Sumitomo)
- Odcinki specjalne i OVA – Bardock: Father of Goku, History of Trunks, Plan Unicestwienia Saiyan
Jego styl w DBZ – potężne fanfary, orkiestrowe krescenda podczas walk, subtelne ballady w chwilach emocjonalnych – ustanowił wzorzec dla wszystkich kolejnych shōnen anime. Motyw „ładowania Kamehame-Ha", motyw „Super Saiyan transformation", fanfara pojawiająca się w każdej chwili napięcia – wszystkie stworzone przez Kikuchiego.
Styl muzyczny
Kikuchi operuje głównie orkiestrą symfoniczną z elementami elektronicznymi, syntezatorami i tradycyjnymi instrumentami japońskimi. Jego sygnatury:
- Dramatyczne użycie trąbki podczas walk.
- Powtarzalne motywy tematyczne dla kluczowych postaci — każdy główny bohater DBZ ma własny motyw.
- Orkiestrowe fanfary przy przełomowych momentach fabularnych.
- Ciche ballady z melancholijnym klarnetem lub smyczkami przy emocjonalnych momentach.
Ten styl jest w pełni rozpoznawalny w jednym takcie – dla fanów, którzy wychowali się na DBZ, muzyka Kikuchiego to dźwięk anime lat 90.
Dragon Ball Kai i afera Yamamoto
W 2009 roku Toei rozpoczęło produkcję Dragon Ball Kai – remake'u Z. Muzykę pierwotnie zlecono Kenji Yamamoto, aranżerowi CHA-LA. W 2011 roku wybuchł skandal: Yamamoto splagiatował fragmenty ścieżek hollywoodzkich (m.in. z Spider-Man, Tron). Toei cofnęło całą jego pracę i wróciło do klasycznej ścieżki Kikuchiego — odcinki Kai od 98 do końca (2011–2015) używają oryginalnej muzyki Kikuchiego z DBZ (1989–1996). Była to symboliczna walidacja: po 20 latach Kikuchi nadal był niezastąpiony.
Pożegnanie
Kikuchi wycofał się z aktywnej pracy w 2019 roku, mając 88 lat. Zmarł 24 kwietnia 2021 roku w Tokio. Toei, Bandai Namco i cały japoński świat anime zareagowali smutkiem; na oficjalnym kanale YouTube Toei Animation opublikowano 30-minutowy montaż jego muzyki z DBZ, który zebrał 50 milionów obejrzeń.
Dziedzictwo
W 2023 roku Bandai Namco wydało specjalną płytę Dragon Ball Z: The Kikuchi Symphonic Collection, zawierającą 100 jego najlepszych kompozycji z serii w remasterowanej jakości. Płyta sprzedała się w 50 tys. kopii i zyskała status „Gold" w Japonii. W 2024 roku Tokyo Philharmonic Orchestra wykonał koncert Dragon Ball Music Legacy – 90-minutowy utwór z wybranymi motywami Kikuchiego.
Ciekawostki
- Kikuchi napisał muzykę do ponad 200 filmów i seriali w swojej karierze.
- Nigdy formalnie nie używał komputera – pisał partytury na papierze nutowym aż do końca kariery.
- Jego muzyka do Kamen Rider (1971) i DBZ (1989) dzieli dwa pokolenia fanów — ojcowie oglądali Kamen Rider, dzieci DBZ.
- W ankiecie JASRAC (japońskie stowarzyszenie praw autorskich) z 2022 roku, Kikuchi zajął 3. miejsce na liście „najczęściej wykonywanych kompozytorów anime wszech czasów".
